Szczegóły materiału - Szkoła Filmowa w Łodzi

Grzesiek

Informacje ogólne:

Identyfikator: Grzesiek
Typ materiału: Etiuda fabularna
Rok produkcji: 1967
Długość materiału: 00:24:55
Nośnik wyjściowy: taśma 35mm
Kolor: czarno-biały
Dźwięk: udźwiękowiony
Uwagi

Prawa autorskie:

Właściciele:: PWSFTviT

Profil na Filmpolski.pl:

Grzesiek

Opisy:

Zbuntowany Grzesiek wpada w tarapaty za napisanie skandalicznego wypracowania na temat wojny atomowej.

Twórcy:

Sekwencje:

Sekwencja 1 Plan średni, niski klucz oświetlenia, jazda kamery w lewo: grupa uczniów ogląda film w sali lekcyjnej; za siedzącymi uczniami znajduje się projektor. Off: dźwięki projektora i wykład nauczyciela, opisującego eksplozję bomby. Plan średni: uczniowie oglądają film. Plan średni: przed uczniami stoi zacieniony nauczyciel z długim wskaźnikiem i objaśnia treść projekcji. Zbliżenie Grześka. Film przedstawiający eksplozję bomby atomowej; off: nauczyciel komentuje kształt atomowego grzyba. Zbliżenie Grześka. Półzbliżenie kobiety siedzącej przed projektorem, na chwilę zasłania ją sylwetka innej postaci; off: nauczyciel prosi o wyłączenie projektora i odsłonięcie okien. Plansza tytułowa, biały napis na czarnym tle: „GRZESIEK”; off: nauczyciel prosi uczniów o podsumowanie prezentacji. Plan średni: chłopiec zdejmuje ciemną zasłonę z okna; off: uczeń wymienia terminy związane z tematem zajęć. Plan średni: nauczyciel (teraz w pełni oświetlony) rozpakowuje maskę gazową i prezentuje ją uczniom; za mężczyzną znajduje się tablica i przyczepiona do deski maska gazowa w formie eksponatu. Półzbliżenie ucznia zakładającego maskę gazową; off: nauczyciel mówi do uczniów. Plan średni, jazda kamery w lewo: uczennice śmieją się z ucznia w masce gazowej. Półzbliżenie uczennicy zdejmującej maskę. Plan średni: uczennica zakłada i zdejmuje maskę, potem się śmieje. Półzbliżenie: uczennica zakłada i zdejmuje maskę, następnie zakłada okulary; off: nauczyciel zapowiada pisanie pracy kontrolnej. Plan średni, jazda kamery w prawo: odwrócony nauczyciel zapisuje na tablicy: „1. Co wiem o broni atomowej”. Półzbliżenie uczennicy pochylonej nad kartką z długopisem w ręku. Półzbliżenie pochylonego nad ławką Grześka, przysłanianego częściowo przez głowy innych uczniów. Półzbliżenie dłoni ucznia piszącego kartkówkę, przysłoniętego przez inne postaci. Półzbliżenie pochylonego Grześka, który pisze na kartce. Uczniowie piszą kartkówkę; w centrum kadru znajduje się piszący Grzesiek. Plan średni, jazda kamery w lewo: uczennica podaje kartkę nauczycielowi, który zbiera prace uczniów. Plan średni: uczniowie siedzą w ławkach. Plan średni: stojąca przed tablicą nauczycielka gra na akordeonie i wyśpiewuje gamę C-dur; off: uczniowie śpiewają wraz z nauczycielką. Plan średni: Grzesiek i tęgi chłopiec siedzą w ławce, otoczeni przez innych siedzących uczniów; off: po chwili nauczycielka rozpoczyna piosenkę i grę na akordeonie; widoczni w kadrze uczniowie również zaczynają śpiewać, a siedzący obok czytającego Grześka uczeń uderza pałeczką w tamburyn. Plan średni: nauczycielka uderza pałeczką w tamburyn, wybijając rytm. Półzbliżenie: tęgi chłopiec uderza pałeczką na zmianę w tamburyn i swoją głowę.

Sekwencja 2 Grzesiek zwisa z trzepaka; w kadrze widoczne są nogi chłopców siedzących na poręczy, w tle stoją trzy zapełnione kosze na śmieci. Plan średni, jazda kamery w prawo: chłopcy zwisają z trzepaka głowami w dół; pod koniec ujęcia Grzesiek zeskakuje na ziemię. Półzbliżenie nóg wyprostowujących się do góry. Plan pełny: czterech chłopców bawi się na trzepaku. Półzbliżenie rąk obejmujących poręcz. Plan średni: dwóch przedrzeźniających się chłopców. Plan średni: dziecko. Widoczni od pasa w dół chłopcy siedzą na poręczy i rozmawiają. Plan ogólny: na pierwszym planie robotnicy pracują przy konstrukcji; prawą stronę kadru wypełnia wysokie rusztowanie; na drugim planie chłopcy grają w piłkę. Plan średni: chłopcy podrzucają piłkę; ścieżka dźwiękowa: instrumentalny utwór muzyczny. Plan średni: tęgi chłopiec łapie piłkę, a następnie podbija ją do góry. Plan amerykański: chłopcy grają w piłkę. Półzbliżenie nóg grających chłopców. Półzbliżenie, jazda kamery w prawo: tęgi chłopiec poszturchuje się z innym uczniem. Plan średni: chłopcy. Półzbliżenie, jazda kamery w prawo: merdający ogonem pies idzie w prawo; off: Grzesiek nawołuje psa. Plan pełny: Grzesiek pochyla się nad psem; off: chłopiec nawołuje Grześka. Plan pełny: stojący przy klatce z gołębiami chłopak głaszcze kota. Plan średni: stara kobieta z głową owiniętą chustą wychodzi z drewnianego budynku. Plan pełny, kamera pod kątem z dołu: Grzesiek i inny chłopak siedzą na schodach i palą papierosy. Plan średni: chłopiec w blond włosach. Plan średni: siedzący i palący chłopak podaje Grześkowi kota (jazda kamery w prawo); Grzesiek pyta, co zrobią z kotem, a chłopak (off) odpowiada, że wyślą go na wojnę. Plan pełny: na pierwszym planie klatka z gołębiami, na drugim chłopcy oparci o ścianę; Grzesiek głaszcze kota. Plan amerykański: na pierwszym planie samochód cofa się, na drugim czterech mężczyzn pali papierosy. Półzbliżenie: kierowca wychodzi z samochodu; w tle, za szybą, widać dłonie mężczyzn, wskazujące na wnętrze pojazdu. Perspektywa żabia: fragmentarycznie widoczni chłopcy kłócą się w kwestii tego, czy zrzucić kota z podestu; kot zostaje na moment uwidoczniony w kadrze.

Sekwencja 3 Zbliżenie dłoni trzymających kiełbasę. Zbliżenie: babcia je kiełbasę; off: po chwili słychać odgłosy stukania. Zbliżenie dłoni chowających kiełbasę pod pościel. Plan pełny: babcia kładzie się w łóżku, nakrywa i pyta: „kto tam?”. Plan amerykański: Grzesiek zamyka drzwi do mieszkania, podchodzi do blatu (jazda kamery w prawo) i kładzie na nim teczkę, następnie sięga po garnek i zanurza w nim łyżkę; w tym czasie rozmawia z babcią (off). Na pierwszym planie rozmyty Grzesiek buja się na fotelu i gra na gitarze; na drugim planie stoi lustro, w którym widać bohatera w planie pełnym; bohater pyta babcię, gdzie jest mama. Półzbliżenie: widoczny od tyłu Grzesiek buja się na fotelu, miarowo znikając i pojawiając się w przestrzeni kadru; na drugim planie porusza się wahadło w zegarze; Grzesiek fałszująco śpiewa i gra na gitarze. Półzbliżenie gitary, na której nieumiejętnie gra bohater. Półzbliżenie bujającego się Grześka, który pogrywa na gitarze i układa słowa piosenki o spadających bombach i dziewczynie. Plan amerykański: matka (rola Ireny Iżykowskiej) pracuje w kuchni, a przed nią siedzi babcia, która domaga się jedzenia i herbaty; matka karci babcię za marudzenie, przechodzi w lewo i podnosi cukiernicę (jazda kamery w lewo), następnie idzie w prawo (jazda kamery w prawo) i krzyczy na Grześka, który śpiewa i gra na gitarze (off). Zbliżenie bujającego się i widocznego przez oparcie fotela Grześka, który przestaje śpiewać i grać, po czym wstaje. W lustrze odbija się Grzesiek, który siedzi przy stole i przykłada do ucha grające radio (słychać utwór Czerwonych Gitar: „Wędrowne gitary”); matka wchodzi przez znajdujące się za bohaterem drzwi, zabiera mu radio i pogania do odrabiania lekcji. Plan średni: siedzący przy stole Grzesiek mówi, że nie żadnych zadań, a matka denerwuje się. Plan średni: nakryta kołdrą babcia podnosi się na łóżku i nachyla w prawo; off: matka karci Grześka za lekceważenie nauki i chuligaństwo. Półzbliżenie: babcia podjada kiełbasę. Pierwszy plan: widoczne od ramion do pasa matka i klientka; drugi plan: siedzący przy stole klient z gazetą i papierosem, obramowany ciałami dwóch kobiet. Klientka przymierza sukienkę, którą uszyła matka; mężczyzna żartobliwie odpowiada na pytanie matki, a klientka narzeka, że sukienka jest za wąska. Pierwszy plan: widoczne od ramion do pasa kobiety; drugi plan: klientka odbija się w lustrze. Półzbliżenie nóg kobiet; matka otwiera szafę. Plan średni: matka podaje klientce inną sukienkę, a ta ogląda ją w lustrze. Półzbliżenie: klient pyta o cenę, matka odpowiada (off). Jazda kamery w górę, do półzbliżenia: klientka zakłada sukienkę. Zbliżenie pleców klientki, która zapina ubranie (jazda kamery w górę) i ogląda się w lustrze (półzbliżenie). Półzbliżenie: Grzesiek stoi w półotwartych drzwiach; od prawej wchodzi matka i wygania Grześka z pokoju. Zbliżenie dłoni Grześka, który wysypuje na dłoń zawartość puszki; off: zawołania babci. Kamera pod kątem z góry: kucający chłopak zamyka szafkę pod zlewem. Plan średni, jazda kamery w górę, potem w prawo: Grzesiek wstaje i przechodzi w prawo. Plan średni: babcia w łóżku.

Sekwencja 4 Plan średni: przechodnie; po chwili w kadr wchodzi Grzesiek (jazda kamery w prawo), który przechodzi obok człowieka grającego na akordeonie i zatrzymuje się. Plan średni: mężczyzna w czarnych okularach gra na akordeonie; na ścianie obok niego znajduje się napis: „TU SIĘ PRACUJE”. Plan średni, jazda kamery w lewo: Grzesiek idzie wzdłuż chodnika przed fasadą budynku, zbliżając się do kamery, potem podchodzi do tęgiego kolegi (półzbliżenie). Plan średni: odbicie chłopców na lustrzanej powierzchni, deformującej ich kształty; bohaterowie śmieją się z odbić. Plan ogólny: u dołu kadru cztery ławki, na drugiej od lewej siedzi trzech starych mężczyzn; resztę kadru wypełnia obrośnięta bluszczem ściana. Półzbliżenie: starzy mężczyźni rozmawiają o swoich dawnych zawodach. Zbliżenie: stary mężczyzna w okularach przemawia. Zbliżenie dłoni. Półzbliżenie tęgiego chłopca; off: starzec mówi o młodzieży. Zbliżenie starego mężczyzny; off: dialog starca, kontynuowany w kolejnych ujęciach. Zbliżenie orderów na klapie marynarki przemawiającego starca. Półzbliżenie uśmiechniętego i czytającego Grześka. Półzbliżenie: tęgi chłopiec czyta gazetę. Plan średni: Grzesiek i tęgi chłopiec czytają gazetę „Głos Robotniczy”. Plan amerykański: chłopiec z plecakiem celuje zabawkowym pistoletem w stronę kamery, strzela, następnie idzie w lewo (jazda kamery w lewo) i mija wielką reklamę „Rewii na lodzie”, przy której zatrzymuje się i strzela do postaci na reklamie. Plan średni: widoczne zza szyby dziewczyny oglądają wystawę sklepową; za nimi pojawia się Grzesiek, który przegania dziewczyny i zajmuje ich miejsce. Wystawa sklepowa, w której znajdują się świeczki, fiolki i kartka z napisem: „Jedyny skuteczny środek na porost włosów”. Półzbliżenie: Grzesiek przegląda się w lustrze i przeciera twarz. Zbliżenie: Grzesiek naciera klatkę piersiową i twarz płynem z fiolki. Kamera pod kątem z góry: Grzesiek naciera twarz i ręce płynem; off: po chwili dobiega odgłos pukania; Grzesiek zakręca pospiesznie fiolkę.

Sekwencja 5 Plan amerykański, kamera podążająca za ruchami bohaterów: dwóch chłopców bije się; ścieżka dźwiękowa: instrumentalny utwór muzyczny. Półzbliżenie: dziewczynka. Zbliżenie nóg przeskakujących nad skakanką. Półzbliżenie: dziewczynka skacze na skakance. Plan średni, jazda kamery w prawo, potem w lewo: dwie dziewczynki, przed którymi przechodzą uczniowie; koniec utworu muzycznego. Plan amerykański: uczeń siedzi na parapecie przy otwartym oknie, obok siedzą i chodzą inni uczniowie. Plan średni: uczniowie biją się przy tablicy. Seria trzech półzbliżeń Grześka i tęgiego chłopca, którzy sprawdzają, czy Grześkowi urosły włosy. Półzbliżenie: nauczycielka przerywa działanie chłopców, ci wstają. Półzbliżenie: Grzesiek stoi z pochyloną głową; off: nauczycielka wysyła chłopca do dyrektora. Perspektywa centralna: w głębi korytarza pojawia się Grzesiek i zaczyna iść w kierunku kamery. Półzbliżenie, jazda kamery w lewo: stary mężczyzna pyta się Grześka, dlaczego nie jest na lekcji. Półzbliżenie: Grzesiek tłumaczy się i wymija odwróconego mężczyznę. Półzbliżenie starego mężczyzny. Plan pełny, nisko osadzona kamera: Grzesiek idzie w głąb kadru, odwraca się ku widocznemu od ramion w dół mężczyzny i idzie w lewo. Półzbliżenie: odwrócony dyrektor kończy korzystać z pisuaru, wychodzi z kabiny i odwraca się w lewo. Plan średni: na słowa mężczyzny z offu Grzesiek raptownie odwraca się w prawo. Plan średni: dyrektor siada obok kuratora przy stole i przedstawia Grześka. Plan średni, jazda kamery w dół: Grzesiek siada przy stole pomiędzy rozmytymi głowami dyrektora i kuratora na pierwszym planie; mężczyźni szepczą między sobą. Plan średni: kurator i dyrektor szepczą między sobą i przeglądają papiery, następnie dyrektor zwraca się w stronę kamery i pyta Grześka o powody jego działań. Półzbliżenie: Grzesiek odpowiada, że nic nie zrobił. Półzbliżenie: kurator potwierdza nazwisko Grześka. Półzbliżenie chłopaka, który kiwa głową. Plan średni, jazda kamery w dół: przy stole siada młody nauczyciel (rola Franciszka Trzeciaka) i mruga do Grześka; off: dialog kuratora i dyrektora. Zbliżenie papierów, następnie jazda w górę na kuratora (zbliżenie), który czyta treść wypracowania Grześka na temat wybuchu bomby atomowej. Plan średni: młody nauczyciel wkłada papierosa do ust. Półzbliżenie: Grzesiek z pochyloną głową; off: kurator czyta treść wypracowania (bohater napisał między innymi, że „dobiłby” człowieka porażonego bronią atomową). Plan średni: kurator i dyrektor siedzą na drugim planie za odwróconym Grześkiem; dyrektor pyta bohatera o przyczyny jego pomysłu, a kurator mówi do dyrektora, że muszą do nich dojść. Zbliżenie dłoni: bohater pociąga za rękaw marynarki. Plan średni: Grzesiek siedzi na drugim planie, widoczny znad ramienia kuratora i obok głowy dyrektora; kurator pyta bohatera o jego relacje ze zwierzętami i ludźmi. Za Grześkiem (półzbliżenie) otwierają się drzwi, przez które wchodzi stara nauczycielka; idzie następnie w lewo (jazda kamery w lewo) do stołu, kładzie plik papierów obok młodego nauczyciela, zabiera popielniczkę, opróżnia ją i kładzie z powrotem na stół. Półzbliżenie Grześka; kurator pyta, czy bohater kocha matkę. Zbliżenie dłoni: bohater pociąga za rękaw marynarki. Pierwszy plan: rozmyty Grzesiek w półzbliżeniu; drugi plan: nauczycielka i dwóch starszych nauczycieli w okularach siedzą przy stole i wygłaszają usprawiedliwiające opinie na temat Grześka; na ścianie za nimi znajduje się mapa Ameryki Południowej. Zbliżenie: kurator twierdzi, że zachowanie Grześka jest niedopuszczalne. Plan średni: dwie nauczycielki; kobieta po prawej mówi, że Grzesiek jest zawsze grzeczny na jej zajęciach. Półzbliżenie: stara nauczycielka narzeka, że Grzesiek przeszkadza jej w trakcie lekcji. Plan średni: łysy nauczyciel i młody nauczyciel, który je kanapkę; off: dyskusja nauczycieli. Plan średni: dwie starsze nauczycielki. Plan średni: dwóch starszych nauczycieli w okularach; mężczyzna po lewej odpowiada kuratorowi (off), że Grzesiek należy do harcerstwa. Plan średni, jazda kamery w lewo: przez pomieszczenie przechodzi woźny i podchodzi do stołu, przy którym siedzą kurator i dyrektor. Plan średni: woźny pochyla się i pyta dyrektora, czy zamykać szkołę. Zbliżenie dłoni i szklanki z herbatą; off: dyrektor odpowiada, żeby mu nie zawracano głowy; jazda kamery w górę na twarz kuratora; dyrektor oferuje poprowadzenie spotkania. Półzbliżenie Grześka, siedzącego z pochyloną głową; off: dyrektor pyta bohatera, czy zabiłby człowieka. Plan średni: dwie starsze nauczycielki; kobieta po prawej zauważa, że bohater nawet nie odpowiada. Półzbliżenie: młody nauczyciel sprzeciwia się uwadze kobiety. Półzbliżenie: stara nauczycielka zaznacza, że Grzesiek sam sformułował swój pogląd. Plan średni: woźny zapala światło w pokoju. Półzbliżenie: dyrektor mówi, że Grzesiek skompromitował szkołę. Półzbliżenie: kurator pali papierosa; off: kontynuacja kwestii dyrektora; kurator pyta Grześka, czy odwoła swoje słowa. Zbliżenie Grześka; off: dyrektor zachęca bohatera. Zbliżenie dyrektora. Zbliżenie Grześka, który kiwa głową. Plan średni: odwrócony Grzesiek siedzi przed stołem, przy którym siedzą (od lewej) stara nauczycielka, kurator, dyrektor i druga stara nauczycielka; nauczyciele dyskutują. Półzbliżenie Grześka; off: dyrektor odpuszcza bohaterowi winę, ale oznajmia, że za karę nie pojedzie on na wycieczkę do Oświęcimia. Plan ogólny: Grzesiek (tyłem do kamery) siedzi przed stołem komisji; dyrektor zleca Grześkowi pracę domową pod tytułem: „Co bym zrobił, gdyby wybuchła wojna atomowa?”.

Tyłówka 1. scenariusz i reżyseria: ANTONI KRAUZE 2. zdjęcia: TOMASZ TARASIN; współpraca: Z. PIETRZKIEWICZ 3. opieka pedagogiczna: ST. RÓŻEWICZ; M. JAHODA 4. montaż: H. GRONEK; dźwięk: T. PAŁCZYŃSKI; opracowanie muzyczne: PIOTR MARCZEWSKI; kierownik zdjęć: M. MĘKARSKI 5. w filmie wykorzystano fragmenty: „LE MARTEAU SANS MAITRE” – PIERRE BOULEZA 6. produkcja: PWSTiF w Łodzi 1967 r.

Słowa kluczowe:

BOMBA ATOMOWA
CZERWONE GITARY
KOMISJA
KOT
KURATOR
RADIO
SZKOLNA KLASA
SZKOŁA
UCZEŃ
WOJNA ATOMOWA