Szczegóły materiału - Szkoła Filmowa w Łodzi

Nocna wizyta

Informacje ogólne:

Identyfikator: Nocna_wizyta
Typ materiału: Etiuda fabularna
Rok produkcji: 1967
Długość materiału: 00:25:35
Nośnik wyjściowy: taśma 35mm
Kolor: czarno-biały
Dźwięk: udźwiękowiony
Uwagi

Prawa autorskie:

Właściciele:: PWSFTviT

Profil na Filmpolski.pl:

Nocna wizyta

Opisy:

W nocy przychodzi do pisarza mężczyzna, który ma go zabić. Ofiara odbywa ostatnią rozmowę z katem.

Twórcy:

Obsada aktorska (Jan Zdrojewski)
Obsada aktorska (Janusz Kłosiński)
Reżyseria (Jerzy Wojciech- Wójcik)
Zdjęcia (Ryszard Kuziemski)

Sekwencje:

Czołówka Ściemnienie. Biały napis na czarnym tle: PWSTiF - 67. Ściemnienie. Plan ogólny. Nocny ruch uliczny. Na tym tle pojawiają się białe napisy: 1. NOCNA WIZYTA 2. SCENARIUSZ: JARMO JÄÄSKELÄINEN, WOJCIECH WÓJCIK; NA PODSTAWIE „NOCNEJ ROZMOWY Z CZŁOWIEKIEM KTÓRYM SIĘ GARDZI” – FRIEDRICHA DÜRRENMATTA/ Napisy znikają. Pozostaje sama ulica rozświetlona neonami i latarniami. Off: muzyka jazzowa – „Sketch” grupy Modern Jazz Quartet.

Opening credits Fade. White lettering on a black background: PWSTiF - 67. Fade. General shot. Nighttime street traffic. White lettering appears against this background: 1. NIGHT VISIT 2. SCRIPT: JARMO JÄÄSKELÄINEN, WOJCIECH WÓJCIK; BASED ON "A NIGHT CONVERSATION WITH A MAN YOU DESPITE" - FRIEDRICH DÜRRENMATT/ The lettering disappears. Only the street remains, illuminated by neon lights and streetlights. Off: jazz music – "Sketch" by the Modern Jazz Quartet.

Sekwencja 1 Półzbliżenie twarzy mężczyzny, który, początkowo zwrócony tyłem, odwraca się w stronę kamery, w znużeniu przeciera oczy i wkłada do ust papierosa, po czym idzie do przodu; kamera podąża za nim; bohater odpala papierosa, odwraca się za siebie i odchodzi. Off: muzyka cichnie. Półzbliżenie śnieżącego ekranu telewizora, do którego podchodzi palacz i wyłącza go. Mężczyzna chodzi po pokoju i rozmyśla, co chwilę chwytając się za kark; kamera podąża za nim. W tle słychać, gdy ktoś wchodzi do mieszkania; zbliżenie twarzy bohatera, który, słysząc dźwięki, uśmiecha się lekko. Plan średni. Bohater siedzi przy biurku, tyłem do kamery, w pokoju panuje półmrok. Mężczyzna znów dotyka karku, obraca się na krześle i włącza światło, po czym umieszcza kartkę papieru w maszynie do pisania, zaczyna pisać, ale przeszkadza mu nagły dźwięk – pisarz przerywa i odwraca się. Plan średni. Bohater przy biurku zwrócony jest w bok, spogląda za kamerę. Kontrujęcie: plan średni. Przy oknie, w półmroku, stoi łysiejący mężczyzna, rozgląda się. Powtórne ujęcie pisarza, który odradza szukanie czegokolwiek w ciemności. Powtórne ujęcie mężczyzny w ciemności; pisarz podchodzi do niego i włącza światło, po czym schyla się i podnosi jakiś przedmiot z podłogi i odrzuca go starszemu mężczyźnie (w tej roli Janusz Kłosiński) ze zniesmaczoną miną, który chowa go do kieszeni marynarki. Bohaterowie rozmawiają, stojąc naprzeciw siebie – starszy wskazuje zalety włączonego światła, młodszy wypomina rozmówcy wiek. Starszy bohater przymyka okno i zawiązuje buta, opierając nogę o parapet i z przekąsem zapytując, czy tamten spodziewał się młodzieniaszka. Młodszy odpowiada, że inaczej to sobie wyobrażał. Jego rozmówca zaczyna wyjaśnienia dotyczące jego fachu oraz zadaje szereg pytań pisarzowi – o pracę, żonę, dzieci. Młodszy mężczyzna odpowiada i odchodzi, przybysz idzie w stronę kamery. Plan amerykański. Bohaterowie stoją przy tapicerowanych drzwiach – starszy zagląda do środka, młodszy w tym czasie staje naprzeciw niego, tuż przed kamerą, podrzuca coś. Starszy mężczyzna kontynuuje rozmowę, dopytując o pisanie książek, ich poczytność oraz zatrudnianie sekretarza (aby upewnić się, że są sami w mieszkaniu); bohater podkreśla wagę spokoju i rusza przed siebie. Plan średni. Starszy mężczyzna przechadza się po pokoju, na ścianie wisi kalendarz. Rozmówca z offu zarzuca mu mordowanie na zlecenie, co mężczyzna potwierdza z lekkością, dzieli się także stażem pracy. Plan średni. Pisarz siedzi przy biurku i wyrokuje pod adresem rozmówcy: „jesteś katem”. Z offu słychać dźwięki muzyki, ewokującej grozę. Kontrujęcie: plan średni. Kat dopytuje, czy tamten spodziewał się kogoś innego – pisarz wpatrzony w trzymaną w dłoni monetę – zaprzecza. Morderca komentuje zachowanie zimnej krwi przez pisarza, na co ten śmieje się i docenia wyszukanie języka rozmówcy. Plan średni. Kat wsparty o regał z książkami wpatruje się we własne palce, mówi o związku z ludźmi kultury i sztuki. Kontrujęcie: plan amerykański. Pisarz wsparty o biurko śmieje się i nakazuje gościowi, by czuł się jak u siebie, po czym bierze go pod ramię. Plan pełny. Zabójca podchodzi do fotela, wspiera się na nim, gospodarz sięga po szkło i stawia alkohol na stoliku – gość uprzejmie odmawia i siada w fotelu. Bohater żartuje, że kupił alkohol specjalnie dla niego i po wszystkim będzie musiał się sam obsłużyć. Kat dopytuje, czy w takim razie jego rozmówca wiedział, że jest skazany; pisarz sugeruje domyślenie się i przechodzi do refleksji o działaniu aparatu państwowego, w międzyczasie nalewając i chowając trunek. Zabójca odgaduje odczucia swojej ofiary, mówiąc: „pan mną gardzi”, czemu młodszy momentalnie zaprzecza. Bohaterowie rozmawiają o charakterze pracy kata, niuansują jego przypadek jako urzędnika, odmienny od zwykłych zabójców, z którymi pisarz deklaruje walkę. Morderca wyznaje, że nie boi się swojego rozmówcy. Plan średni. Pisarz spogląda na trzymaną w dłoni szklankę; w tle wybrzmiewają niepokojące muzyczne tony. Mężczyzna przechodzi ze szklanką na drugą stronę pokoju, stawia ją na zegarze, otwiera go; odjazd do planu amerykańskiego: bohater zamyka zegar i odwraca się w stronę gościa siedzącego w fotelu. Muzyka cichnie. Pisarz pyta wprost, w jaki sposób kat zamierza go zabić. Zabójca odpowiada lakonicznie (przypatrując się swoim palcom), że bez hałasu. Młodszy bohater podejmuje odpowiedź, wskazuje na kwestię współmieszkańców budynku, po czym zadaje szereg kolejnych pytań o charakter swojej śmierci. Wreszcie zapytuje kata o jakieś życzenia (jakby ich role się odwróciły) – mężczyzna prosi ofiarę, by odpięła swój kołnierzyk. Pisarz z kolei prosi o papierosa, na co rozmówca przystaje. Młodszy bohater odchodzi, starszy ma go na oku, nie ruszając się z miejsca, i dodaje, że nie ma pośpiechu. Ściemnienie.

Sekwencja 2 Plan średni. Pisarz siedzi przy biurku, wyjmuje papierosa z paczki, częstuje gościa, ale ten dziękuje, zamierza zapalić już po wykonaniu zadania. Gospodarz zarzuca gościowi, że wszystko zamierza zrobić „dopiero potem” – kiedy próbuje odpalić papierosa, kat podchodzi, staje tyłem do kamery i wyręcza w tym swoją ofiarę. Pisarz rozpina kołnierzyk i oświadcza ten fakt rozmówcy. Bohaterowie rozmawiają o polityce w kontekście twórczości ofiary. Mężczyzna gasi papierosa. Półzbliżenie twarzy kata, który pyta wprost ofiary, czy chce teraz umrzeć. Kontrujęcie: półzbliżenie twarzy pisarza, zwróconej w górę – bohater sięga po „jeszcze jednego” papierosa – nie dziwi to jego zabójcy, który oznajmia, że zazwyczaj jego ofiary proszą „o jeszcze jednego i jeszcze jednego”. Mężczyzna znów próbuje odpalić papierosa, ale zapalniczka nie chce zadziałać. Półzbliżenie twarzy mordercy, który odpala zapałkę i ze zrozumieniem dodaje, że każdy się trochę boi. Półzbliżenie mężczyzny z papierosem, który podejmuje filozoficzny wywód o naturze ludzkiej, lęku, sprawiedliwości. Plan średni. Rozmówca odpowiada wywodem na temat swoich obserwacji i wniosków, jakie wysnuwa w trakcie pracy, mówiąc o równości wobec śmierci; jazda kamery w dół. Półzbliżenie mężczyzny z papierosem, który słucha uważnie i zarzuca rozmówcy, że jest katem. Kontrujęcie: plan średni. Bohater (gość) przyznaje, że to on jest właśnie katem.

Sekwencja 3 Zbliżenie twarzy ofiary, która patrzy w prawo. Kontrujęcie: zbliżenie twarzy kata, patrzącego w lewo. W tle słychać szum. Zbliżenie otwartej strony czasopisma, zbliżenie popielniczki wypełnionej niedopałkami. Zbliżenie tyłu głowy mężczyzny, który obraca się profilem do kamery i kontynuuje rozmowę, zapytując, co jest ważnego dla kata – bohaterowie rozmawiają o sposobie umierania. Kiedy kat mówi o istnieniu sztuki umierania, pisarz odwraca się w głąb kadru, obraz wyostrza się, ukazując siedzącego w fotelu mężczyznę, którego pisarz pyta prowokacyjnie, czy zamierza go nauczyć umierania. Półzbliżenie zabójcy, który wstaje i wyraża zwątpienie w możliwość nauczenia się tej sztuki i przechadza się po pokoju. Plan średni. Pisarz siedzi w fotelu i słucha, w tle znów słychać niepokojącą muzykę. Zabójca kontynuuje wywód zza kadru. Plan średni. Kat przechadza się i opowiada o zróżnicowaniu umierania i o swoich przemyśleniach. Wyznaje powód, dla którego został katem – chodzi o uchylenie jego własnego wyroku śmierci. Półzbliżenie twarzy pisarza. Zbliżenie figurki na regale, po którą sięga morderca i kontynuuje monolog. Półzbliżenie twarzy ofiary, która skrywa ją w dłoni, przyznając rację rozmówcy. Do pisarza podchodzi kat, trzymając szmacianą figurkę, tłumaczy się ze swojej decyzji podjęcia tego zawodu; odjazd do planu średniego. Ofiara wyrywa lalkę rozmówcy, mówiąc, że rozumie, bawi się nią – zabójca opowiada o zobojętniałym, a zarazem gniewnym umieraniu, które imponuje, wskazuje też na zmieniające się czasy – podchodzi do okna, opiera się o parapet. Pisarz podejmuje wątek umierania, wydmuchuje nos w chusteczkę, narzeka na wypieranie dobrego serca przez towarzystwo ubezpieczeniowe – słowa te rozbawiają rozmówcę. Za oknem słychać przejeżdżający pociąg.

Sekwencja 4 Plan średni. Pisarz chodzi po pokoju. W tle słychać szum pociągu. Kat siada w fotelu. Zbliżenie dłoni nalewających wodę z syfonu. Półzbliżenie otwartego czasopisma poświęconego filmowi, które przegląda morderca: na jednej stronie Brigitte Bardot. Szum cichnie. Plan pełny. Kat kuca nad czasopismem leżącym na podłodze, tyłem do kamery: mówi podniesionym głosem, że nie wie, co się dzieje ze światem. Plan średni. Do pomieszczenia wchodzi pisarz, niesie jabłko, gasi za sobą światło, powtarza słowa rozmówcy i rzuca mu owoc. Plan średni. Zabójca stoi obok lampy, łapie jabłko i raz jeszcze powtarza słowa o świecie. Kontrujęcie: półzbliżenie pisarza jedzącego jabłko, który stawia diagnozę – staramy się pokonać egoizm, aby władza mogła rządzić jak dawniej; zamyka drzwi. Dzwoni telefon, pisarz poważnieje, przestaje jeść i wpatruje się w rozmówcę. Plan średni. Kat nasłuchuje dzwonka, patrzy na ofiarę i daje głową przeczący sygnał. Powtórne ujęcie pisarza obracającego się. Plan średni. Plecami do kamery stoi kat, na dalszym planie pisarz, podchodzi do biurka; panorama w prawo; odrzuca jabłko, po chwili wraca jednak z powrotem, spoglądając na kata; panorama w lewo. Telefon przestaje dzwonić. Zabójca mówi o innym rodzaju śmierci – pokornej. Młodszy bohater spogląda na rozmówcę.

Sekwencja 5 Seria szybkich ujęć: półzbliżenie pocieranych dłoni pisarza; dłoń kata z sygnetem na palcu wspiera się o oparcie fotela; przemykające wagony kolejowe. W tle słychać szum pociągu. Zbliżenie twarzy pisarza, który rozemocjonowany podchodzi do okna, mówiąc, że wszyscy muszą się dowiedzieć o tym, co ma się tu stać. Plan ogólny. Noc, otwarte okno kamienicy. Plan średni. Zabójca siada. Szum pociągu cichnie. Półzbliżenie pisarza w stanie napięcia, który odwraca się przodem i zwraca do rozmówcy, oznajmiając, że ten mu nie przeszkadza i będzie krzyczał, choć i tak nikt go nie usłyszy; zza kadru odpowiada mu kat, który pobłażliwie przystaje na takie deklaracje – mężczyzna jednak uznaje, że to nie ma sensu i rozmyśla się w sprawie krzyku. Plan średni. Zabójca siedzi w fotelu, mówi, że cieszy go zrozumienie sytuacji. Plan średni. Bohaterowie stoją obok siebie, pisarz dzieli się swoimi odczuciami – jest zmęczony, przeprasza za wódkę – kat okazuje mu zrozumienie. Pisarz po raz trzeci próbuje odpalić papierosa, jego towarzysz ponownie proponuje mu ogień z zapałki. Półzbliżenie twarzy bohaterów – palący dziękuje, mówi, że to jego ostatni papieros, a później nie będzie robić już trudności – kat komentuje, że to „jak pokorni”, odchodzi w głąb kadru i siada. W tle słychać c.d. utworu. Półzbliżenie zabójcy, przedstawiającego swoją teorię na temat pokornych w umieraniu. Plan średni. Pisarz siedzi za biurkiem, coraz bardziej przejęty, gasi światło, sięga do szuflady, z której wyjmuje pudełko zapałek. Powtórne półzbliżenie kata, zwierzającego się z rozterek zawodowych. Zbliżenie profilu pisarza wpatrzonego z powagą w rozmówcę. Półzbliżenie dłoni bohatera, który gra w bierki rozsypanymi na biurku zapałkami, obok leżą papierosy, szmaciana laleczka, popielniczka. Ponowne zbliżenie skupionej twarzy pisarza. Półzbliżenie twarzy kata, który mówi o lekcji, jakiej nauczył się od niewinnych, o granicach władzy, która pomimo przemocy nie zabiera wszystkiego i o sile dumnego umierania. Półzbliżenie zapałek, które bohater zgarnia do szuflady. Zbliżenie jego twarzy. Półzbliżenie zabójcy, który docieka realności prawdy, odkrywanej w zadawaniu śmierci niewinnym; dojazd do zbliżenia.

Sekwencja 6 Plan ogólny. Wiadukt kolejowy, przez który przejeżdża pociąg towarowy. Pod wiaduktem idą przechodnie. Zbliżenie kata w półmroku. Półzbliżenie milczącego pisarza, w świetle, wpatrującego się w towarzysza i chodzącego po pokoju; kamera podąża za nim. Kat pyta rozmówcy zza kadru, czy ten nie życzy sobie, aby mówił. Bohater milczy, zerka w dół. Plan średni. Morderca proponuje papierosa. Powtórne półzbliżenie pisarza, który odmawia i odchodzi. Plan średni. Kat chowa papierosy do kieszeni marynarki. Plan średni. Pisarz stoi nad katem, proponującym zza kadru wódkę, której również bohater odmawia. Kat ponawia pytanie, tym razem otwarte („więc?”), rozmówca odchodzi bez słowa; panorama w prawo; bohater staje w głębi pomieszczenia, przy kalendarzu, i wygłasza mowę na temat próby uszlachetnienia swoich ostatnich chwil, patrząc w kierunku rozmówcy i kamery. Wypowiedź przerywa brzęk zza kadru, bohater odwraca się w jego stronę i dodaje, że zasłoni okno, gdyż roznoszą mleko. Morderca wstaje i oznajmia, że nie ma potrzeby. Zbliżenie noża sprężynowego w dłoni. Zbliżenie pleców kata, które poruszają się energicznie, słychać odgłos ciosu, po chwili osuwająca się ofiara chwyta się marynarki swojego kata, aż pada na ziemię. Plan pełny. Zabójca stoi z nożem w ręku i patrzy w dół na zabitego, po chwili otrząsa nóż, podchodzi do biurka i bierze kartkę papieru, którą wyciera ostrze; panorama w lewo; mężczyzna chowa narzędzie zbrodni do kieszeni, przechodzi nad martwym ciałem i odchodzi poza kadr, gasi światło, słychać zamykające się drzwi. Off: muzyka jazzowa – utwór z początku filmu.

Tyłówka Ściemnienie. Na czarnym tle pojawiają się białe napisy: 1. GRALI: JANUSZ KŁOSIŃSKI, JAN ZDROJEWSKI 2. OPIEKA ARTYSTYCZNA: PROFESOR STANISŁAW WOHL 3. DŹWIĘK: TADEUSZ PAŁCZYŃSKI; MONTAŻ: HALINA GRONEK 4. KIEROWNIK ZDJĘĆ: JÓZEF SIWEK 5. WSPÓŁPRACA REŻYSERSKA: JARMO JÄÄSKELÄINEN; KAMERA: EDWARD KŁOSIŃSKI 6. ZDJĘCIA: RYSZARD KUZIEMSKI 7. REALIZACJA: JERZY WOJCIECH WÓJCIK Ściemnienie. Off: c.d. muzyki jazzowej.

Słowa kluczowe:

EGZEKUCJA
KAT
KŁOSIŃSKI, JANUSZ (1920-2017)
KSIĄŻKA
MASZYNA DO PISANIA
MODERN JAZZ QUARTET
MORDERCA
NOC
NÓŻ
OSTATNIE ŻYCZENIE
PAPIEROS
PISARZ
POCIĄG
POGARDA
ROZMOWA
SZTUKA UMIERANIA
ŚMIERĆ
ZABÓJCA
ZAPAŁKI
ZLECENIE