Szczegóły materiału - Szkoła Filmowa w Łodzi

Spowiedź

Informacje ogólne:

Identyfikator: Spowiedz
Typ materiału: Etiuda fabularna
Rok produkcji: 1968
Długość materiału: 00:17:49
Nośnik wyjściowy: taśma 35mm
Kolor: czarno-biały
Dźwięk: udźwiękowiony
Uwagi

Prawa autorskie:

Właściciele:: PWSFTviT

Profil na Filmpolski.pl:

Opisy:

Grupa partyzantów Narodowych Sił Zbrojnych próbuje zmusić starego chłopa Wąsika do wyjawienia informacji o ukrytej broni. Wąsik zapiera się, że nic nie wie i gdy zostaje skazany na wyrok śmierci, prosi o możliwość spowiedzi. W trakcie spowiedzi wyznaje grzech popełniony pięćdziesiąt lat wcześniej. Choć ostatecznie wyrok nie zostaje wykonany, wyznanie długo skrywanej winy przynosi mężczyźnie ulgę. Etiuda na podstawie opowiadania Tadeusza Różewicza.

Twórcy:

Sekwencje:

Sekwencja 1 Noc. Jasny punkt świetlny na horyzoncie. Pojawia się dwóch mężczyzn w polskich mundurach (prawdopodobnie partyzantów), jeden z nich jest oficerem. Rozmawiają o tym, że jutro w tym miejscu pojawią się wojska radzieckie. Słychać, że ktoś krzyczy „szybciej!”. Przejeżdża obok ciężarówka z niemieckimi żołnierzami. Rozbrzmiewa okrzyk„Halt!” i ciężarówka zatrzymuje się gwałtownie. Dwaj żołnierze wyskakują, żeby się wysikać. Zbliżenie twarzy Polaków ukrytych w ciemnościach. Niemcy narzekają na pogodę, rozglądają się. Ktoś z furgonetki ich popędza. Wsiadają do niej i odjeżdżają.

Czołówka: Plansze z napisami 1. „Spowiedź” 2. wg. opowiadania Tadeusza Różewicza 3. scenariusz i reżyseria Janusz Zaorski III rok 4. zdjęcia Witold Stok III rok 5. opieka pedagogiczna A. Ancuta A. Forbert H. Kluba J. Morgenstern

Sekwencja 2 Noc. Grupa polskich partyzantów idzie przez las. Podchodzą do gospodarstwa. Jeden z nich zagląda przez okno i macha do pozostałych. Mężczyzna podbiega i puka do drzwi. Nasłuchuje. Zbliżenie na drzwi. Słychać kroki. Mężczyzna ponownie nasłuchuje. Drzwi otwierają się. Przed dom wychodzi starszy mężczyzna z lampą. Rozgląda się. Żołnierz przebiega za nim i zabiera mu lampę. Ujęcie kręcone z perspektywy osoby wchodzącej do mieszkania. Mężczyzna rozgląda się. Panorama pokoju: łóżko, ołtarzyk z obrazem Matki Boskiej na ścianie, drewniany stół. Mężczyzna rozgląda się po pokoju. Obok stoi kolega z oddziału. Jeden z żołnierzy zagląda do izby przez okno. Żołnierze chodzą po izbie. Starszy mężczyzna wodzi za nimi wzrokiem. Oficer zatrzymuje się przy nim i pyta, jak tu żyje. Mężczyzna odpowiada, że biednie. Zbliżenie twarzy oficera. Mówi, że ma do mężczyzny bardzo ważną sprawę. Zbliżenie twarzy starszego mężczyzny. Dziękuje oficerowi. Ten siada za stołem i opowiada o wojsku. Dowódca tłumaczy, że teraz wszystkie wojska są pod jednym dowództwem. Z lekceważeniem wypowiada się o innych oddziałach partyzanckich (socjalistów, ludowców, narodowców). Wyjaśnia, że jeśli ktoś przechowuje u siebie broń, której nie oddał, jest karany. Pyta, czy mężczyzna o tym wie. Mężczyzna powoli kiwa głową. Oficer dodaje, że za rabunek z bronią w ręku grozi kara śmierci. Starszy mężczyzna przytakuje. Oficer ponownie pyta, czy mężczyzna o tym słyszał. Mężczyzna powoli przytakuje. Oficer mówi, że chce przejąć od mężczyzny karabin maszynowy i skrzynkę z amunicją. Zbliżenie twarzy uśmiechającego się żołnierza. Mężczyzna podaje swoje dane: nazywa się Czesław Wąsik. Oficer wstaje od stołu, przytakuje mężczyźnie i mówi, że wie, iż ten od 1939 roku ma karabin i amunicję. Klepie mężczyznę po ramieniu. Żołnierz siedzący w kącie mówi, że trzeba pochwalić mężczyznę, bo kilka dni temu czyścił karabin i suszył amunicję na słońcu. Mężczyzna twierdzi, że żołnierze się pomylili. Przesłuchiwany mężczyzna mówi, że we wsi jest kilku Wąsików i wymienia ich. Dowódca krzyczy „Dość!”. Żołnierz siedzący przy ścianie gwałtownie wstaje i tłumaczy, że chodzi o tego mężczyznę. Podniesionym tonem przypomina, że to obywatelski obowiązek, by oddać broń. Mężczyzna nadal utrzymuje, że nie ma karabinu. Żołnierz żartuje, że nie założy własnego wojska, a następnie pyta na poważnie, gdzie przechowuje broń. Obraca się i pyta, czy mężczyzna przechowuje broń pod strzechą. Nagle mężczyzna uświadamia sobie, że broń jest zakopana. Obraca się do dowódcy i powtarza, że broń jest zakopana. Pyta o to Wąsika. Wąsik nadal twierdzi, że ktoś złośliwie na niego doniósł. Nagle zmienia temat i proponuje, że usmaży żołnierzom jajecznicę. Żołnierz odpytujący go denerwuje się na te słowa, ale żołnierz niższego stopnia uważa to za dobry pomysł. Zbliżenie twarzy dowódcy – patrzy z dezaprobatą w kierunku żołnierza. Ten kaja się. Dowódca patrzy na Wąsika, powtarza informację o karabinie i trzech tysiącach sztuk amunicji. Zarządza wykopanie broni. Żołnierz pyta Wąsika, gdzie jest szpadel. Wąsik odpowiada, że w sieni. Żołnierze wyprowadzają Wąsika z izby. Wychodząc, dowódca rogląda się, wraca po pozostawiony na stole karabin. Ujęcie łóżka – spod pierzyny wygląda twarz dziecka.

Sekwencja 3 Noc. Zbliżenie twarzy Wąsika. Ktoś wydaje mu polecenie, by zaczął kopać. Wąsik pyta, gdzie ma kopać. Odjazd kamery. Oficer mówi, że sam wie, gdzie ma kopać. Inny żołnierz pogania go, mówiąc, że niedługo zacznie świtać. Wąsik zaczyna kopać. Zbliżenie na kopiącego Wąsika. Jeden z żołnierzy pyta, czy Wąsik nie ukrył broni w stodole albo pod strzechą. Żąda odpowiedzi. Wąsik odwraca się i pyta, czy ma przestać kopać. Zbliżenie twarzy żołnierza. Pojawia się oficer. Mówi, że Wąsik ma przestać kopać. Decyduje, że wracają do domu i każe Wąsikowi zabrać szpadel. Jeden z żołnierzy pyta, czy może zostać. Dowódca odmawia. Grupa odchodzi, pozostaje żołnierz palący papierosa.

Sekwencja 4 Wnętrze chałupy Wąsika. Na środku izby stoi Wąsik otoczony żołnierzami. Odjazd kamery. Oficer podnosi szpadel i każe Wąsikowi ściągnąć spodnie. Wąsik protestuje. Dowódca każe mu się położyć na ławie. Jeden z żołnierzy pokazuje dowódcy metalowy pręt. Przez okno do izby zagląda inny żołnierz, uśmiecha się. Wąsik protestuje i mówi o dziecku. Oficera pyta, o jakie dziecko chodzi. Wąsik wyjaśnia, że leży w łóżku, i wskazuje głową. Oficer wraz z drugim żołnierzem podchodzi do łóżka, podnosi kołdrę, pod którą kuli się dziecko. Wąsik tłumaczy, że to wnuczka – jej matkę wywieźli do Niemiec, a ojca w 1939 roku. Dowódca zwraca się do Wąsika, by pożegnał się z wnuczką. Żołnierz podchodzi do Wąsika i powtarza słowa dowódcy, dodając, że Wąsik prędko nie wróci. Wąsik podchodzi do łóżka, głaszcze wnuczkę i mówi, że zaraz wróci, tylko pokaże przybyszom drogę. Powoli podnosi się i kieruje do drzwi. Dowódca nakazuje mu zabrać szpadel. Dowódca zabiera lampę ze ściany i wychodzi.

Sekwencja 5 Noc. Ujęcie przesypywanej ziemi. Powolny najazd kamery na kopiącego Wąsika. Mężczyzna stoi w dole, wyciera pot rękawem. Ktoś pyta, czy nadal nie może sobie przypomnieć miejsca ukrycia broni. Wąsik powtarza, że nic nie wie i prosi o litość. Zbliżenie na Wąsika. Powtarza, że ktoś na niego nakłamał. Oficer zarządza wykonanie wyroku. Ujęcie żołnierza odczytującego wyrok w imieniu Narodowych Sił Zbrojnych. Dowódca przerywa mu i mówi, że nie trzeba odczytywać. Zabiera mu kartkę z wyrokiem, rozkazuje zawiązać Wąsikowi oczy. Odjazd kamery. Wąsik stoi w wykopanym przez siebie dole, jeden z żołnierzy podaje mu rękę – wyciąga go z dołu i zawiązuje oczy. Dowódca pospiesza ich. Każe Wąsikowi klęknąć. Wąsik klęka i podnosi ręce ku górze, próbuje protestować. Jeden z żołnierzy pochyla się do niego i krzyczy, że dla zdrajcy kula w łeb. Wąsik prosi o możliwość wyspowiadania się. Jeden z żołnierzy zaczyna się śmiać, reszta dołącza do niego. Zbliżenie twarzy Wąsika. Ściąga opaskę z oczu. Ujęcie kręcone z jego perspektywy – patrzy na żołnierzy. Mówi, że wobec braku księdza wyspowiada się przed nimi i prosi o pozwolenie. Jeden z żołnierzy wyraża zgodę, drugi woła, że i tak pójdzie do piekła. Oficer pozwala na spowiedź. Plan ogólny: Świt. Wąsik klęczy przed chatą. Wokół niego stoją żołnierze. Wąsik uderza się w pierś i wypowiada słowa spowiedzi powszechnej. Powolny najazd kamery na Wąsika. Wyznaje, że choć zataił grzech śmiertelny na spowiedzi, przyjmował komunię. Opowiada o dziewczynie mieszkającej niegdyś na wsi – Anielce. Jeden z żołnierzy komentuje to w niewybredny sposób, ale inny go ucisza. Choć ona omijała Wąsika, on jej się narzucał. Wąsik wiedział też, że ojciec będzie chciał go ożenić z inną, bo Anielka była biedna. Ujęcie dowódcy i jednego z żołnierzy, który pyta, czy może iść na bok. Dowódca zezwala. Żołnierz odbiega. W tle słychać wybuchy nadciągającego frontu. Wąsik klęczy przed chatą i opowiada, jak wymógł na Anielce wypicie trucizny, żeby pozbyć się niechcianego dziecka. Powolny najazd kamery na Wąsika. Wąsik opowiada, że Anielka umarła razem z dzieckiem. Wówczas też umarła jego dusza. Wąsik prosi o pokutę i chowa twarz w dłoniach. Oficer nakazuje wykonanie wyroku. Żołnierz ładuje karabin. Oficer wydaje instrukcje. Zbliżenie twarzy odliczającego dowódcy. Oficer wydaje rozkaz strzelania. Zbliżenie strzelającego karabinu. Zbliżenie upadającej na ziemię łuski. Zbliżenia twarzy żołnierzy. Plan ogólny: Ranek. Żołnierze stoją nad dołem, do którego wpadł martwy Wąsik. Podbiega żołnierz, który wcześniej się oddalił, i zagląda do dołu. Żołnierze zdejmują czapki z głów. Nagle wybuchają śmiechem. Zbliżenia śmiejących się twarzy. Żołnierz, który dopiero przyszedł, jest skonfundowany. Dowódca woła do Wąsika, by wstawał. Wąsik leżący w dole obraca się do żołnierzy. Ostatni żołnierz również zaczyna się śmiać. Zbliżenie na beczkę, z której po strzale wycieka woda. Zbliżenie twarzy śmiejącego się żołnierza. Wąsik spogląda na nich. Ujęcie śmiejącej się twarzy kolejnego żołnierza. Plan ogólny: żołnierze stoją nad dołem i się śmieją. Jeden z żołnierzy krzyczy do Wąsika, by wstawał, bo jest już w niebie. Oficer mówi, że na nich już czas – widocznie ktoś fałszywie doniósł na Wąsika. Przestrzega, by nikomu nie mówił o ich wizycie. Żegna się. Odjazd kamery – żołnierze odchodzą, a Wąsik wychodzi z dołu.

Sekwencja 6 Wąsik podchodzi do łóżka. Głaszcze wnuczkę po głowie, prosi, by spała dalej. Mówi, że żołnierze sobie poszli. Spod pierzyny wyciąga duży przedmiot zawinięty w koc i odkłada go na stół (prawdopodobnie karabin maszynowy). Dziecko pyta, czy to lalka. Wąsik prosi wnuczkę, by spała dalej. Pyta wnuczkę, czy widziała, co żołnierze mieli na rękawach. Dziewczynka odpowiada, że mieli literki W.P. Dziadek pyta ją, czy wie, co to oznacza. Dziewczynka zaprzecza. Dziadek tłumaczy, że to oznacza „Wojsko Pańskie”. Ponownie zachęca wnuczkę do spania. Podchodzi do stołu i z koca wyciąga karabin, po czym ponownie owija go kocem. Ujęcie śpiącego w łóżku dziecka. Dźwięk z offu: muzyka na flecie stylizowana na ludową przyśpiewkę. Podwórze. Wąsik stoi w wykopanym przez siebie dole. Chowa do niego zawinięty w koc karabin i zakopuje go. Wyciera rękawem spoconą skroń. Na zasypanym dole rozkłada słomę. Plan totalny: Wąsik stoi na swoim podwórzu nad zasypanym dołem. Zbliżenie twarzy Wąsika. Mężczyzna uśmiecha się. Rozmycie obrazu. Dźwięk z offu: muzyka na flecie stylizowana na ludową przyśpiewkę.

Tyłówka: Plansze z napisami: 1. chłop Zygmunt Nowicki dowódca Ryszard Dembiński zastępca Zbigniew Nawrocki żonierze Lech Łotocki Jerzy Rogalski 2. dźwięk N. Wołk-Łaniewski montaż W. Szczapa kier. zdjęć T. Lubczyński J. Siwek 3. produkcja PWSTiF 1968

Słowa kluczowe:

II WOJNA ŚWIATOWA (1939-1945)
KARABIN MASZYNOWY
NARODOWE SIŁY ZBROJNE
OFICER WOJSKA POLSKIEGO
PARTYZANTKA
RÓŻEWICZ, TADEUSZ (1914-2014). SPOWIEDŹ
RUCH OPORU
SPOWIEDŹ
WIEŚ